Piękna historia pisana prawdziwymi ludzmi.
Historia willi sięga samego początku XX wieku.
Historia
Zamiast w Zakopanem postawili ją w Konstancinie-Jeziornie. Autorem projektu był prezydent Warszawy
Konstancin przełomu XIX i XX wieku był architektonicznym laboratorium. W powstającym pod Warszawą letnisku spotykały się niemal wszystkie popularne wówczas nurty: historyzm, secesja, styl szwajcarski, rodzime odmiany architektury drewnianej, a z czasem także wczesny modernizm. Na tym różnorodnym tle willa przy dzisiejszej ul. Długiej 59 jest obiektem szczególnym. Zamiast powtarzać repertuar podmiejskiego pałacyku czy malowniczej „szwajcarki”, jej projektant sięgnął po formy kojarzone z Podhalem i programem stylu narodowego Stanisława Witkiewicza.
Dom, znany obecnie jako Jutrzenka, pierwotnie nosił nazwę Jerychonka. Oficjalne materiały gminy wskazują, że został ukończony w 1905 roku, natomiast inne opracowania datują rozpoczęcie jego budowy na około 1903 rok. Projekt willi miał zostać opublikowany w czasopiśmie „Architekt” już w 1903 roku, co może tłumaczyć rozbieżności między datą opracowania koncepcji a ukończeniem obiektu.
Pierwszym inwestorem był prawdopodobnie Samuel Frost, warszawski przedsiębiorca związany z handlem meblami. Dostarczał wyposażenie między innymi dla petersburskiego Ministerstwa Dworu i Zarządu Pałaców Cesarskich, a w Warszawie prowadził sklep przy Nowym Świecie. Wybór stylu zakopiańskiego mógł więc wynikać nie tylko z mody, lecz także ze szczególnej wrażliwości właściciela na rzemiosło, wyposażenie wnętrz i dekoracyjny detal.
Styl zakopiański, ale nie góralska chałupa
Jutrzenka nie jest wierną kopią domu podhalańskiego. To raczej swobodna, reprezentacyjna interpretacja stylu zakopiańskiego, dostosowana do programu obszernej podwarszawskiej willi i do lokalnych technologii budowlanych. W odróżnieniu od klasycznych realizacji witkiewiczowskich, których ściany wznoszono w konstrukcji zrębowej, konstanciński dom jest obiektem murowanym, została zastosowana konstrukcja szachulcowa. Góralski charakter nie został tu zatem zapisany przede wszystkim w materiale ścian, lecz w kompozycji bryły oraz w drewnianym kostiumie architektonicznym. Nieregularny korpus otaczają ganki i werandy, a ponad nim piętrzy się złożony układ stromych połaci, szczytów, daszków i facjat. Poszczególne części domu mają odmienne wysokości i kierunki kalenic, dzięki czemu budynek oglądany z kolejnych stron nieustannie zmienia sylwetę.
Najbardziej charakterystyczne są ostre trójkąty szczytów, wysunięte okapy, ozdobne miecze i zastrzały, pazdury oraz ażurowe opracowanie balustrad. Drewniane elementy nie tworzą jedynie nałożonej na mur dekoracji. Werandy, balkony, daszki i nadwieszone fragmenty poddasza rozbijają masę obiektu, nadając mu lekkość oraz wyraźnie wertykalny rytm. Oficjalny opis konstancińskich zabytków podkreśla bogactwo ganków, werand i szczytów pokrytych misterną dekoracją snycerską odwołującą się do budownictwa zakopiańskiego.
Ważną rolę odgrywa także kontrast materiałów. Jasne, poziomo artykułowane partie ścian zestawiono z ciemnym drewnem konstrukcji i dekoracji. Wrażenie malowniczości wzmacniają liczne wykusze, przeszklenia i niewielkie daszki, które wprowadzają pośrednią skalę między monumentalnym dachem a detalem stolarki.
Niezwykłość Jutrzenki wynika przede wszystkim z jej położenia. Styl zakopiański wyrósł z krajobrazu Tatr, tradycji podhalańskiego ciesielstwa i charakterystycznych warunków klimatycznych. Jego strome dachy, szerokie okapy i wysokie kamienne podmurówki miały swoje praktyczne uzasadnienie w górskim środowisku. W Konstancinie elementy te utraciły część pierwotnej funkcji, zyskując natomiast nowe znaczenie — stały się nośnikiem kulturowej tożsamości i świadomą deklaracją polskości.
Przeniesienie form podhalańskich w okolice Warszawy nie oznaczało jedynie zastosowania modnej ornamentyki. Na początku XX wieku styl zakopiański postrzegano jako potencjalny polski styl narodowy, niezależny od historycznych wzorców importowanych z Europy Zachodniej. Jutrzenka jest materialnym świadectwem tego, jak szybko idea sformułowana przez Witkiewicza przekroczyła granice Podhala i została przystosowana do potrzeb zamożnej klienteli miejskiej.
Willa zachowuje przy tym podwójną tożsamość. Z jednej strony jej rozczłonkowana bryła, werandy i relacja z ogrodem należą do typologii rezydencji letniskowej. Z drugiej — ostre szczyty i snycerski detal wywołują jednoznaczne skojarzenia z Zakopanem. Powstała w ten sposób architektura hybrydowa: murowany dom podwarszawskiego przedsiębiorcy przybrał formę romantycznej, niemal teatralnej rezydencji górskiej.
Projektant, który został prezydentem Warszawy
Autorstwo Jutrzenki przypisuje się Władysławowi Jabłońskiemu.
Urodzony w 1872 roku architekt ukończył Wydział Architektury Politechniki w Wiedniu. W późniejszych latach był związany z warszawskim magistratem, pełnił funkcję naczelnego architekta miasta, a w latach 1922–1927 zajmował stanowisko prezydenta Warszawy. Wykładał również budownictwo i materiałoznawstwo na kursach technicznych Towarzystwa Kursów Naukowych.
Jutrzenka należy do najwcześniejszego okresu jego działalności. Projekt pokazuje architekta sprawnie poruszającego się zarówno w nowoczesnej technologii murowanej, jak i w repertuarze form regionalnych. Jabłoński nie odtworzył modelowej willi Witkiewicza, lecz przetłumaczył jej język na warunki podwarszawskiego letniska. W efekcie powstał obiekt indywidualny, niemający charakteru typowego projektu katalogowego.
Zdjęcia z przełomu lat 80/90 XX wieku.
Renowacja willi
Po II wojnie światowej willę przeznaczono na mieszkania kwaterunkowe i willa po mału popadała w ruinę.
W roku 1989 posiadłość zakupił Andrzej Gajewski, inżynier, biznesman, polak mieszkający w Afryce. Choć nigdy na stałę nie zamieszkał w willi, był fundatorem jej renowacji. Dzisiaj willa jest w posiadaniu jego spadkobierców.
Willa Jutrzenka dziś
Nowe życie
W roku 2012 został wykonany kapitalny remont dachu. Wymienione zostało pokrycie dachu. Wszystko pod nadzorem konserwatora zabytków.
Zachowane zostały oryginalne elementy stolarki
Willa dziś spełnia funkcę mieszkalno usługową
Teren otaczający willę mierzy 6000m2. Imponujący las nadaje otoczeniu prywatności i wyjątkowości.
Willa Jutrzenka została odrestaurowana w całości w XXIwieku.
Oprócz elementów drewnianych, remont i konserwację przeszły pod nadzorem konserwatora zabytków wszystkie elementy zabytkowej willi.
Zachowane zostały oryginalne fundamentalne elementy konstrukcji kamiennej, Fundamenty stolarki , elementy stolarki dekoracyjnej oraz pozostałe elementy dekoracyjne willi.
